Architectenweb longread: eerste fase Utrechtse stadswijk Merwede

Het gebied beslaat 24 hectare – ongeveer gelijk aan 34 voetbalvelden – en verrijst op een voormalig bedrijventerrein. Midden in dit gebied vormt blok 10 – Pulse een belangrijk onderdeel van het groene hart van Merwede. Het ruim 20.500 m² tellende woonblok is onderdeel van een ensemble van drie woonblokken dat Paul de Ruiter Architects samen met Zecc, LEVS, en Flux Landscape ontwierp, waarin sociale interactie en duurzame materialiteit centraal staan. 

Lees de longread via: https://architectenweb.nl/nieuws/artikel.aspx?id=60239

[Tekst gaat door hieronder]

Pulse

Pulse bestaat uit ruime koopwoningen en appartementen die zijn georganiseerd rond een groene collectieve binnentuin. Iedere woning profiteert van veel daglicht, uitzicht op groen en een hoogwaardige afwerking. Een zorgvuldig gekozen mix van duurzame en innovatieve materialen is zichtbaar verwerkt in de gevels, die rijk verschillen per pand. Samen met een spel van verspringende gevels en rijke texturen ontstaat zo een levendig geheel. Daken zijn in volwaardig groen uitgevoerd en dragen bij aan biodiversiteit, waterretentie en klimaatadaptatie, terwijl sommige daken functioneren als dakterras. De groene binnentuin – met pergola’s, zitplekken, hoogteverschillen en beplanting langs de randen – vormt het sociale hart van het blok. In de gevels zijn bovendien nest- en schuilplekken geïntegreerd voor soorten die deel uitmaken van de Merwede Big 5, zoals vleermuizen, gierzwaluwen,  kleine zangvogels (zoals huismussen), egels en insecten. Zo krijgt ook fauna een vanzelfsprekende plek binnen de stedelijke omgeving. Langs Pulse loopt een wandelpad aan het water dat direct aansluit op het populaire Rondje Stadseiland, een route van 12 kilometer langs het Merwedekanaal.

Homo Ludens

Het concept Homo Ludens  - de spelende mens – vormt het hart van het ontwerp. Geïnspireerd door het gelijknamige werk van historicus Johan Huizinga (1938), waarin spel wordt gezien als een essentieel onderdeel van menselijke cultuur, is het blok ontworpen om ontmoeting, recreatie en ontspanning maximaal te stimuleren. Dit komt terug in de informele zitplekken, de uitnodigende binnentuin, de zorgvuldig ontworpen loopstromen  en de verschillende daktuinen. Eén van deze daktuinen, aan de noordzijde, is ingericht als collectieve buitenruimte. De acht ‘pandjes’ delen vier entrees, waardoor kleinschalige routes ontstaan waar bewoners elkaar vanzelf tegenkomen. De koppeling van entrees, fietsenstallingen en de binnentuin via een kruismotief versterkt deze spontane ontmoetingen. De fietsenstallingen zijn bovendien ruimtelijk en licht opgezet, wat bijdraagt aan een prettige, gebruiksvriendelijke plek. Kunst heeft een expliciete plek in het ontwerp, onder andere in de entreehallen. Elementen zoals een waterschaal in de binnentuin nodigen uit tot spel en verkenning – zowel voor kinderen als volwassenen.

Innovatie

Vanaf de eerste schets lag de nadruk op het beperken van de milieu-impact. Tijdens het ontwerptraject onderzocht het ontwerpteam hoe de materiaalgebonden milieulast zo ver mogelijk omlaag kon. Dit leidde tot concrete keuzes: de constructie maakt gebruik van CO2-arm beton, waarmee dankzij een speciaal mengsel circa 14% CO2 wordt bespaard op de totale bouw. Daarnaast worden dragende wanden van kalkzandsteen toegepast, wat de hoeveelheid beton verder vermindert en daarmee de totale materiaalimpact verlaagt. Parallel hieraan deden de architecten samen met bbn adviseurs, Synchroon en AM een uitgebreide studie naar duurzame en innovatieve gevelmaterialen. Deze verkenning, gepubliceerd door het Merwede Lab, vormde de basis voor de uiteindelijke geveluitwerking. Voor het gehele plan is een zorgvuldig samengestelde materiaalmix gekozen met biobased, CO2-arme en circulaire varianten. Daarmee worden materialen met een hoge milieu-impact, zoals aluminium, staal en traditioneel beton, bewust vermeden. In de gevels worden onder meer bamboe, Accoya, biocomposiet, houtcomposiet, CO2-neutrale gevelstenen, lichte keramische elementen, glasvezelversterkte betonelementen en losmaakbare gevelpannen toegepast.  Zo ontstaat een toekomstbestendig woonensemble waarin duurzaamheid, spel en ontmoeting vanzelfsprekend samenkomen.